1) مقاله پژوهشی - مطالعه موردی
نشریه مطالعات وقف و امور خیریه ، نوشتههایی از هر نوع از مقالات فوق را که قبلا منتشر شده باشد و یا در دست بررسی برای انتشار در جای دیگری باشد را نمیپذیرد و نویسندگان باید با احترام به اخلاق نشر، از ارسال چنین مقالاتی به نشریه بهطور جدی خودداری نمایند. جزئیات و شرایط مربوط به هر کدام از انواع مقالات قابل انتشار در ادامه خواهد آمد. نویسندگان مقالات، به هنگام ارسال مقاله برای نشریه لازم است نوع مقاله خود را (براساس مطالعه شرایط ذکر شده برای انواع مقالات قابل چاپ در نشریه) پیشنهاد نمایند. جمعبندی نهایی در خصوص نوع مقاله پذیرش شده برای انتشار توسط نشریه با بررسی انطباق مقاله با شرایط مشخص شده برای هر کدام از انواع مقالات قابل پذیرش به شرح زیر صورت خواهد گرفت:
1.مقاله پژوهشی (Original Research Article)- مطالعه موردی (Case Study)
به ارائه نتایج حاصل از یک پژوهش اصیل میپردازند. مهمترین ویژگیهای یک مقاله پژوهشی، نوآوری علمی، اتکاء به دادهها و منابع اصیل، بهرهگیری مناسب از چارچوب نظری و تحلیل نظاممند یافتهها است.
نوعی پژوهش علمی است که به بررسی عمیق، نظاممند و تحلیلی یک مورد خاص، مانند یک سازمان، مؤسسه، موقوفه، خیریه، سمن، برنامه، رویداد یا تجربه مشخص میپردازد. هدف این نوع مقاله، شناخت دقیق ابعاد، فرایندها، چالشها و دستاوردهای مورد مطالعه و استخراج یافتهها و آموزههای قابل استفاده برای توسعه دانش و بهبود عمل در حوزه مربوط است.مطالعه موردی باید علاوه بر توصیف مورد، حاوی تحلیل علمی و قابلیت استخراج آموزهها و دلالتهای نظری یا کاربردی باشد.مقاله مطالعه موردی از نظر ساختار و حجم تابع ضوابط مقالات پژوهشی هستند.
به منظور رعایت اصول شکلی ثابتی در تدوین مقاله، اجزاء و محتوای کل مقاله، باید حداکثر در 8500 کلمه (مقالات کیفی تا حداکثر 10 هزار کلمه) و براساس بخشها و عنوانهای اصلی زیر سازمان یابند: چکیده، واژگان کلیدی، مقدمه و بیان مسأله، پیشینه پژوهش، چارچوب نظری، روش و دادهها، یافتهها، بحث و نتیجهگیری، منابع، چکیده انگلیسی. جزئیات مربوط به هرکدام از بخشهای مختلف مقاله باید براساس راهنمای قرار گرفته در بخش "شیوه نامه تدوین اجزاء و بخشهای مقاله اصیل پژوهشی" صورت گیرد.
2.مقاله مروری (Review Article)
ویژگی اصلی این مقاله مرور، قیاس و تحلیل ادبیات موضوعی خاص با تأکید بر یک مسئله است که به شناخت روابط، تناقضات و ناسازگاریها (در آن موضوع) کمک کرده و وضعیت فعلی و پیشرفت پژوهش در روشن شدن آن مسئله را نشان میدهد. در این نوع مقالات تأکید بر یک مسئله در ادبیات موضوع و یافتههای پیشین است و این مقالات نیازمند تسلط کافی پژوهشگر به پیشینۀ موضوع پژوهش است. هدف از نوشتن مقالۀ مروری تنها اطلاعرسانی و گردآوری مطالب نیست بلکه ارزشیابی و تفسیر نیز هست و باید نظر نویسنده را دربارۀ موضوع دربر گرفته باشد. مقالاتی که صرفاً گردآوری و تکرار قول دیگران باشند، مروری تلقی نمیشوند.
مقاله مروری از نظر اجزاء، باید در بردارنده همان اجزائی باشند که در مقاله اصیل پژوهشی وجود دارد.مقالات مروری باید دارای ساختار علمی منسجم شامل چکیده، مقدمه، روش مرور (در صورت وجود)، بدنه تحلیلی، نتیجهگیری و منابع باشند. در مقاله مرور نظاممند، روش جستجو، انتخاب و تحلیل منابع باید بهصورت شفاف گزارش شود. حجم این نوع مقاله باید حداکثر 8500 کلمه باشند و 3 نوع هستند:
1. مرور نظاممند (Systematic Review)
مرور مدون یا نظاممند،بازنگری علمی پژوهشهای موجود است و با بهکارگیری روشی معین، منظم، واضح و ردهبندیشده نوشته میشود. هدف از مرور مدون، فراهمآوردن پاسخ شفاف و روشن به یک پرسش علمی است؛ یعنی در این نوع مرور، سؤال تعریفشده و خاص است. برای رسیدن به این هدف تلاش میشود تمام پژوهشهای موجود راجع به موضوع پرسش شناسایی شده و از نظر کیفیت متدولوژی و براساس روشهای استاندارد ارزیابی شوند. سپس یافتههای پژوهشهای قابلقبول جمعبندی شده، نتیجۀ نهایی استخراج شده و بهصورت خلاصه برای خوانندگان آورده میشود. جستجوی مطالعات مربوط به سؤال پژوهش، سنجش کیفیت مطالعات، استخراج نتایج و آمادهسازی اطلاعات برای متاآنالیز مراحل یک مرور نظاممند هستند.
2. متاآنالیز یا فراتحلیل (Meta-Analysis)
در زیرمجموعۀ مطالعات نظاممند قرار میگیرد و عبارت است از بهکارگیری روشهای آماری خاص برای خلاصهکردن نتایج مطالعات مستقل برای یافتن دقیقترین شکل ارتباط بین متغیرهای موردبررسی. برای نگارش یک مقالۀ متاآنالیز حداقل شش مرحلۀ: تعریف دقیق سؤال، انتخاب اولیۀ مقاله در قالب یک بررسی ساختاریافتۀ اولیه، بررسی اعتبار علمی مقاله، استخراج اطلاعات، تحلیل آماری و ارائۀ آن و تفسیر و بحث و نتایج نیاز است.
3. مرور روایی/نقلی (Narrative Review)
در مواردی که شواهد و دادههای چندانی در دسترس نیست، مرور نقلی ارزشمند خواهد بود. در این نوع مرور، سؤال گسترۀ بزرگی دارد. استخراج دادهها روش خاصی ندارد و صرفاً مطالعۀ مقاله و استفهام است (با سنجش براساس معیارهای شناختهشده و رایج علمی، امکان خطا و تورش در این نوع از مقاله زیاد است). مرور سیستماتیک به سؤالات دقیق ازپیشمعلوم پاسخ میدهد، ولی مرور نقلی به محدودۀ وسیعی از نکات مربوط به یک عنوان میپردازد. لازم به ذکر است این نوع مقاله مروری نیز نباید به هیچوجه جنبۀ گردآوری داشته باشد.
3. دیدگاه / نقطه نظر (Viewpoint/ Opinion)
این نوع نوشتهها نیازی به رعایت ساختار مقاله اصیل پژوهشی ندارند و میتوانند موضوعاتی از قبیل:
1) نقد پژوهشهای قبلی، 2) نقد یا بررسی کتاب، 3)تجزیه و تحلیل در مورد موضوعات جدید و نوظهور 4) دیدگاه تحلیلی در خصوص یک پدیده 5) چالشها یا راه حلها در زمینه موضوعات و مسائل حوزه خیر باشد.
مقاله دیدگاه باید مبتنی بر استدلال علمی و مستندات معتبر بوده و صرفاً بیان نظرات شخصی تلقی نمیشوند.علاوه بر آنکه نویسندگان میتوانند مقالاتی از این نوع را به نشریه ارسال نمایند، در برخی موارد، دیدگاه یا نقطهنظر میتواند توسط سردبیر یا اعضای گروه دبیران (هیئت تحریریه) و یا بنا به دعوت سردبیر از یک متخصص نوشته شود.
ساختار پیشنهادی مقاله دیدگاه شامل مقدمه، طرح مسئله، تحلیل یا استدلال نویسنده، جمعبندی و منابع است.اینگونه نوشتهها، باید بین 1000 تا حداکثر 4000 کلمه تهیه شوند و دارای منابع باشند.
مقاله فنی (یادداشت فنی) نیازی به رعایت ساختار مقاله اصیل پژوهشی ندارند و از نظر سبک نوشتاری، باید به سبک گزارش خبری- تحلیلی نوشته شده و برای طیف متنوعتری از مخاطبان مناسب باشد.
با توجه به ماهیت این نوع مقاله، تمرکز اصلی بر توصیف و تحلیل تجربه، نوآوری یا اقدام عملی است و ارائه دادههای پژوهشی گسترده یا رعایت کامل ساختار مقاله اصیل پژوهشی الزامی نیست. هدف اصلی یادداشت فنی آن است که اطلاعات مرتبط و بهنگام را در اختیار خوانندگان قرار دهد. این نوع نوشتهها باید منابع و ارجاعات داشته باشند ولی تعداد منابع مورد استفاده در آن باید کم باشد. نشریه حق ویرایش این نوع نوشتههای پذیرفته شده را برای خود محفوظ نگه میدارد تا در صورت نیاز، نوشتار را جرح و تعدیل نماید. در این نوع نوشتهها، ابتکار عملها و یا تصمیمها و فعالیتهای نوآورانه جدید و جالب توجه در رابطه با موضوعات مرتبط با حوزه خیر گزارش میشود و خوانندگان در جریان آخرین اطلاعات، اقدامات و یا دستاوردها قرار میگیرند. گزارش تجربه، معرفی سامانه، معرفی نوآوری، گزارش پروژه،درسآموختهها مواردی هستند که می توانند در قالب مقاله فنی ارائه شوند.مقاله فنی میتوانند حاصل تجربههای اجرایی، مدیریتی، فناورانه و سیاستی سازمانها، مؤسسات خیریه، سمنها، موقوفات و نهادهای فعال در حوزه خیر باشند.این مقاله باید حاوی نوآوری، تجربه قابل انتقال یا درسآموختهای باشند که برای سایر پژوهشگران یا فعالان حوزه خیر مفید و قابل استفاده باشد.
ساختار پیشنهادی مقاله فنی شامل: چکیده، مقدمه و معرفی مسئله یا نیاز، معرفی تجربه، نوآوری، سامانه، برنامه یا اقدام مورد نظر، شرح فرایند اجرا یا توسعه، دستاوردها و درسآموختهها، پیشنهادها و دلالتهای کاربردی، منابع و چکیده انگلیسی است.تعداد کلمات یادداشت فنی باید حداکثر 5000 کلمه باشد.
یادداشت فنی میتواند به طیفی از موضوعات اختصاص یابد از قبیل اینکه:
- گزارشی از ابتکار عملها و یا نوآوریهایی که در رابطه با حوزه خیر توسط محققان یا سازمانهای مردم نهاد و یا خیریه ها صورت میگیرد، ارائه نماید.
- خلاصه ای از رویدادهای علمی مهم در حوزه خیر مانند کنفرانسها، کارگاهها و ... را ارائه نماید (مشروط به اینکه هنگام ارسال مقاله به نشریه بیش از سه ماه از زمان آن سپری نشده باشد)
- درسهای آموخته شده از تلاشها در زمینه قوانین و سیاستگذاریهای مرتبط با مسائل خیر ارائه نماید.
- به توسعه یک ایده جدید، دیدگاه نظری، تکنیک جدید و یا برنامه پژوهشی در حوزه خیر کمک نماید.
- تجربه ملی پایش خیریهها
- مدلهای تأمین مالی خیریه
- سامانههای دادهمحور نیکوکاری
- مدل ارزیابی اثر اجتماعی برنامههای حمایتی
5. مقاله کاربردی (Applied Article)
مقاله کاربردی نوعی اثر علمی است که با بهرهگیری از دانش، نظریهها، یافتههای پژوهشی یا تجربیات عملی، به ارائه راهکارها، الگوها، ابزارها یا روشهای قابل اجرا برای حل مسائل و پاسخ به نیازهای واقعی در یک حوزه تخصصی میپردازد. هدف این نوع مقاله، تبدیل دانش به عمل و کمک به بهبود سیاستگذاری، مدیریت، تصمیمگیری یا عملکرد سازمانها و نهادهای مرتبط است. در حوزه وقف، امور خیریه و سازمانهای مردمنهاد، مقاله کاربردی میتوانند راهکارهای عملی برای ارتقای اثربخشی، کارآمدی و توسعه فعالیتهای این حوزه ارائه کنند.مقاله کاربردی باید علاوه بر مبانی علمی، مشتمل بر ارائه راهکار، الگو، ابزار، برنامه یا تجربه قابل استفاده برای حل مسائل و بهبود عملکرد در حوزه وقف، امور خیریه، نیکوکاری و سازمانهای مردمنهاد باشد.ارائه مدل،راهکار،چارچوب اجرایی و ابزار حل مسئله مواردی هستند که در قالب یک مقاله کاربردی قابل ارائه می باشند. مقاله کاربردی الزامی به پیروی کامل از ساختار مقاله اصیل پژوهشی ندارند، اما باید دارای ساختار علمی منسجم، استناد به منابع معتبر و تبیین روشن مسئله، راهکار، مدل، چارچوب یا ابزار پیشنهادی باشند. این مقاله از نظر سبک نگارش باید به شیوهای علمی، روان و مسئلهمحور تدوین شوند و به نحوی تنظیم گردند که یافتهها و پیشنهادهای آنها برای پژوهشگران، مدیران، سیاستگذاران و فعالان حوزه وقف، امور خیریه و سازمانهای مردمنهاد قابل استفاده و بهرهبرداری باشد.
ساختار پیشنهادی مقاله کاربردی شامل چکیده، مقدمه و بیان مسئله، مبانی علمی و تجربی، معرفی راهکار یا مدل پیشنهادی، نحوه اجرا و کاربرد، بحث و نتیجهگیری، منابع و چکیده انگلیسی است.تعداد کلمات حداکثر 5000 کلمه است.
نمونه هایی از مقاله کاربردی شامل:
- راهکارهای افزایش بهرهوری موقوفات
- مدلهای نوین مدیریت موقوفات
- کاربرد فناوریهای نوین در مدیریت وقف
- ارزیابی و بهبود اثربخشی برنامههای خیریه
- راهکارهای افزایش اعتماد عمومی به خیریهها
- مدیریت منابع مالی و پایداری سازمانهای خیریه
- مدلهای حکمرانی و مدیریت سمنها
- راهکارهای توسعه مشارکت اجتماعی
- توانمندسازی سازمانهای مردمنهاد
6. مقاله روش شناسی (Methodological Paper)
این نوع از مقاله باید یک روش، آزمون یا روند آزمایشی جدیدی را ارائه کنند. روشی که ارائه میشود میتواند کاملاً جدید باشد یا نسخۀ بهتری از یک روش موجود را ایجاد کند. در این نوع مقاله باید پیشرفت و تغییر جدید نسبت به آنچه در حال حاضر در دسترس است ارائه شود که درستی یا تناسبش نیز قابل تشریح و آزمونپذیر باشد. هدف از این نوع مقالهها، فراهمکردن روشهایی است که توسط سایر محققان قابلتکرار باشد، از این رو لازم است اطلاعات کافی از روش یا روششناسی جدید یا ارتقایافتۀ موردنظر ارائه شود تا از امکانپذیری آن اطمینان حاصل شود. در این راستا لازم است به جای ارائۀ تمرکز بر نتایجی که بهدست میآید، بیشتر بر روی مراحل فنی موردنیاز برای این روش تمرکز شود. در این نوع مقاله تمرکز اصلی بر معرفی و تشریح روش است و نتایج صرفاً در حد اعتبارسنجی روش در مقاله ارائه میشوند.ازاینرو بخش نتایج و بحث در بدنۀ مقاله گنجانده نمیشود؛ ولی لازم است دادههایی که روش را تأیید میکند به شکل بخشی با عنوان «اعتبارسنجی روش» به همراه مقاله ارسال شود. در حوزه وقف، امور خیریه و سازمانهای مردمنهاد، مقاله روششناسی میتوانند به طراحی و اعتبارسنجی ابزارهای سنجش، شاخصهای ارزیابی، مدلهای تحلیلی و روشهای نوین پژوهش کمک کنند.
ساختار پیشنهادی مقاله روششناسی شامل:چکیده- واژگان کلیدی- مقدمه و بیان مسئله- مرور ادبیات و روشهای موجود - معرفی و تبیین روش، مدل، ابزار یا چارچوب پیشنهادی- مراحل طراحی، توسعه و اجرای روش اعتبارسنجی روش (شامل آزمون، ارزیابی، پایایی، روایی یا مقایسه با روشهای موجود)- مزایا، محدودیتها و حوزههای کاربرد روش- نتیجهگیری- منابع و چکیده انگلیسی می باشد. تعداد کلمات با احتساب جداول و منابع حداکثر 7000 کلمه باشد.
نمونه هایی از روش شناسی شامل:
- مدل سنجش سرمایه اجتماعی خیریهها
- ابزار ارزیابی اثربخشی سمنها
- شاخص توسعه نیکوکاری
- مدل ارزیابی موقوفات
7. مقاله مفهومی (Conceptual Paper)
مقاله مفهومی نوعی اثر علمی است که با تکیه بر تحلیل انتقادی ادبیات موجود، استدلال نظری و ترکیب مفاهیم، به توسعه، بازنگری یا ارائه چارچوبها، مدلها و ایدههای نوین میپردازد. این نوع مقاله لزوماً مبتنی بر گردآوری و تحلیل دادههای تجربی جدید نیست، بلکه هدف آن گسترش مرزهای دانش از طریق تبیین روابط میان مفاهیم، ارائه الگوهای نظری جدید یا بازتعریف و تعمیق فهم پدیدههای مورد مطالعه است. در حوزه وقف، امور خیریه و سازمانهای مردمنهاد، مقاله مفهومی میتوانند به توسعه نظریهها، مدلهای تحلیلی و چارچوبهای مفهومی برای شناخت و تبیین مسائل این حوزه کمک کنند.
ساختار پیشنهادی مقاله مفهومی شامل چکیده، مقدمه، بیان مسئله، مرور ادبیات، توسعه چارچوب یا مدل مفهومی، بحث و نتیجهگیری، منابع و چکیده انگلیسی است. تعداد کلمات حداکثر 7000 کلمه است.
نمونه هایی از مقاله مفهومی شامل:
- نظریهپردازی درباره نیکوکاری
- مدل مفهومی حکمرانی وقف
- چارچوب مفهومی سرمایه اجتماعی خیریه